Χρηματοδότηση Ιδρυμάτων

Χρηματοδότηση ακαδημαϊκών ιδρυμάτων
Τι συμβαίνει σήμερα
Απαραίτητη προϋπόθεση για την αναβάθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης και τη λύση πολλών προβλημάτων των ελληνικών ιδρυμάτων θεωρούμε ότι είναι η αύξηση των δαπανών για την παιδεία. Οι δαπάνες αυτές σήμερα αγγίζουν το 3,5% επί του ΑΕΠ όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται περίπου στο 5% και αυτό ακριβώς διεκδικεί για την ελληνική παιδεία και η ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Ουσιαστικά λοιπόν, τα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό δημοσίων επενδύσεων, από την Ευρωπαϊκή Ένωση και μέσω του Ειδικού Λογαριασμού Κονδυλίων Έρευνας (ΕΛΚΕ) για το κομμάτι των ιδιωτικών πόρων.
Τα ελληνικά ακαδημαϊκά ιδρύματα έχουν σήμερα ελλείψεις καθοριστικής σημασίας για την ποιότητα σπουδών που παρέχουν αδυνατώντας ακόμα και να καλύψουν τις πάγιες και λειτουργικές ανάγκες τους.
Στο σημείο αυτό βέβαια, οφείλουμε να τονίσουμε ξανά την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια στα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα. Οι τετραετείς αναπτυξιακοί προγραμματισμοί, ο Γραμματέας του Ιδρύματος, αλλά και η εφαρμογή της αξιολόγησης, είναι μέτρα προς την καλύτερη αξιολόγηση κονδυλίων για τα ΑΕΙ. Δεν είναι τυχαίο το ότι η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε δημόσιες δαπάνες σε ποσοστό του ΑΕΠ για τηντριτοβάθμια εκπαίδευση (1,8%), την ίδια στιγμή που τα ελληνικά ακαδημαϊκά ιδρύματα υποχρηματοδοτούνται.
Στην Ελλάδα σήμερα υπάρχει ικανοποιητικό νομικό πλαίσιο για την Ιδιωτική χρηματοδότηση των ΑΕΙ, ιδιαίτερα για την παραγωγή έρευνας και την αξιοποίηση της. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι αυτό το νομοθετικό πλαίσιο μένει στα χαρτιά αφού δεν έχουν γίνει οι απαραίτητες ενέργειες για να αξιοποιηθεί. Το κυριότερο όμως ζήτημα είναι πως η όποια νομοθεσία για τα ακαδημαϊκά ιδρύματα πρέπει να συμβαδίζει και να εναρμονίζεται με τις ταχύτατες εξελίξειςτης έρευνας και της διδασκαλίας.
Προβλήματα που εμποδίζουν την χρηματοδότηση από Ιδιωτικούς Πόρους
Το μεγαλύτερο πρόβλημα που εμποδίζει την ενίσχυση της ιδιωτικής χρηματοδότησης στην Χώρα μας είναι το νοσηρό κλίμα στασιμότητας, οι διατάξεις του Άρθρου 16 και η νοοτροπία που επικρατεί στα Ελληνικά ΑΕΙ (Πανεπιστήμια και ΤΕΙ), ένα κλίμα που καλλιεργείται από ορισμένες μειοψηφίες που δυστυχώς έχουν καταφέρει να μένουν τα πάντα στάσιμα, πέρα από ελάχιστα παραδείγματα. Το νομοθετικό πλαίσιο υπάρχει, και μάλιστα εδώ και χρόνια, όμως παραμένει ανενεργό εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις.
Άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα μας είναι: η μεγάλη γραφειοκρατία, η έλλειψη κινήτρων από το κράτος στις επιχειρήσεις, διαρθρωτικές αδυναμίες του παραγωγικού μας συστήματος, η έλλειψη σύνδεσης της Ανώτατης Εκπαίδευσης με την Αγορά και την Παραγωγή καιγενικότερα η μεγάλη οικονομική κρίση που μαστίζει την χώρα μας.
Τι συμβαίνει στο εξωτερικό Μοντέλα χρηματοδότησης
Τα μοντέλα ιδιωτικής χρηματοδότησης που χρησιμοποιούνται σήμερα είναι πολλά καθώς κάθε χώρα έχει διαφορετικές προσεγγίσεις. Η εφαρμογή τους έχει να κάνει κάθε φορά με την γενικότερη προσέγγιση την διακυβέρνησης των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. Για τον λόγο αυτό τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια προσπάθεια να ομογενοποιηθεί το θεσμικό πλαίσιο, ιδιαίτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκός Χώρος Ανώτατης Εκπαίδευσης, Στρατηγική της Λισσαβόνας κλπ). Κληροδοτήματα
Τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα όλων σχεδόν των χωρών μπορούν να λαμβάνουν χορηγίες και κληροδοτήματα από ιδιωτικές επιχειρήσεις ή ιδιώτες.
Δάνεια
Τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα επιτρέπεται να λαμβάνουν δάνεια στις περισσότερες χώρες. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, σχεδόν όλα τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα έχουν δικαίωμα να δανείζονται χρήματα, αν και ενδέχεται να υπάρχουν ορισμένες διαφοροποιήσεις, διότι τα ζητήματα αυτά καθορίζονται από τα καταστατικά των ίδιωντων ιδρυμάτων και όχι με επίσημες κανονιστικές πράξεις της κυβέρνησης. Τα ακαδημαϊκά ιδρύματα χρησιμοποιούν πολλούς τύπους δανεισμού, από την άμεση τραπεζική πίστωση μέχρι περισσότερο σύνθετες μεθόδους δανεισμού, οι οποίες περιλαμβάνουν διαφόρους τύπους εταιρικών σχέσεων δημόσιου -ιδιωτικού τομέα.
Έσοδα από μισθώσεις/αξιοποίηση ακίνητης περιουσίας
Τα έσοδα που προέρχονται από τη μίσθωση κτιρίων ή άλλων εγκαταστάσεων καθώς και τα έσοδα από αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων αποτελούν συμπληρωματικές πηγές εσόδων σε πολλές χώρες.
Χορηγία για θέσεις σπουδών
Η χορηγία θέσεων σπουδών (όπου έχει διερευνηθεί μέχρι σήμερα αυτή η δυνατότητα) επιτρέπεται σε όλες τις χώρες με εξαίρεση την Ελλάδα και τη Λιθουανία. Αποτελεί συνήθη πρακτική στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στο Βέλγιο (Γαλλόφωνη Κοινότητα και Φλαμανδική Κοινότητα), ορισμένες έδρες καθηγητών χρηματοδοτούνται από επιχειρήσεις, αν και αυτό δεν είναι συνήθης πρακτική. Παρόμοια κατάσταση επικρατεί και στις Κάτω Χώρες, την Αυστρία και τη Φινλανδία. Επιτρέπεται στη Νορβηγία, αλλά αποτελεί σπάνια πρακτική. Στη Σλοβενία ενθαρρύνεται η πρόσληψη ερευνητών σε επιχειρήσεις και η συγχρηματοδότηση νέων ερευνητών. Η χορηγία θέσεων σπουδών, ωστόσο, δεν φαίνεται να είναι πολύ διαδομένη στις άλλες χώρες.
Αξιοποίηση αποτελεσμάτων της έρευνας / έρευνα επί συμβάσει
Η αξιοποίηση αποτελεσμάτων της έρευνας καθώς και η έρευνα επί συμβάσει, υπό μορφή κοινών έργων έρευνας ανάμεσα στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις, αποτελούν αναμφίβολα τις πλέον διαδεδομένες πηγές ιδιωτικής χρηματοδότησης.
Αμοιβές από παροχή υπηρεσιών
Η παροχή υπηρεσιών, όπως η συνεχής εκπαίδευση ενηλίκων και ειδικότερα απασχολουμένων σε επιχειρήσεις, οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών και η διοργάνωση εκδηλώσεων είναι επίσης μια πολύ σημαντική πηγή ιδιωτικήςχρηματοδότησης. Τόκοι από επενδύσεις
Άλλη πηγή εσόδων που αξιοποιείται σε πολλές χώρες είναι οι τόκοι από χρηματοοικονομικές επενδύσεις.
Δημιουργία εμπορικών επιχειρήσεων
Τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα επιτρέπεται να συστήνουν εμπορικές επιχειρήσεις σε όλες τις χώρες, με εξαίρεση το Βέλγιο (Γερμανόφωνη Κοινότητα), τη Γερμανία, τη Λιθουανία, την Πορτογαλία και την Ισλανδία. Στη Φινλανδία, από το 2006, τα πανεπιστήμια επιτρέπεται να δημιουργούν επιχειρήσεις· ωστόσο, αυτό δεν έχει εφαρμοστεί στην πράξη.
«σε εποχές κρίσης, τα ιδρύματα πρέπει να αντλούν συμπληρωματικούς πόρους από παντού»
Τα ΑΕΙ της Ελλάδας υστερούν σημαντικά στην άντληση ιδιωτικών κεφαλαίων σε σχέση με άλλες χώρες οι οποίες έχουν προχωρήσει εδώ και δεκαετίες με αποτέλεσμα την παραγωγή αποτελεσμάτων.
Η σύνδεση των ελληνικών ΑΕΙ με της αγορές αδιαμφισβήτητα θα τους δώσει νέες ευκαιρίες αυξάνοντας την ανταγωνιστικότητα τους σε σχέση με άλλα Ιδρύματα του εξωτερικού και βελτιώνοντας την ποιότητα των αποφοίτων μας.
ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ…
Κρατική χρηματοδότηση
© Την αύξηση των δαπανών για την παιδεία έτσι ώστε να φτάσουν το 5% του ΑΕΠ καθώς κρίνουμε ότι το 3,5% που διατίθεται σήμερα δεν επαρκεί ούτε για την κάλυψη των βασικών αναγκώντου έτους.
© Ορθολογικότερη και διαφανέστερη κατανομή των κονδυλίων για την παιδεία σύμφωνα με τις ανάγκες κάθε ιδρύματος. Θεωρούμε ότι η εφαρμογή της αξιολόγησης θα είναι ένα πολύ σημαντικό βήμα στην κατεύθυνση αυτή βασισμένη σε δύο άξονες:
α. Την κάλυψη των πάγιων και λειτουργικών αναγκών βάσει των τετραετών προγραμματισμών που συνάπτει το κάθε Εκπαιδευτικό Ίδρυμα με την Πολιτεία. Η Πολιτεία οφείλει να εκπληρώνει στο ακέραιο αυτή της την υποχρέωση χωρίς περικοπές και προσκόμματα.
β. Τη χορήγηση επιπλέον κρατικής χρηματοδότησης με βάση τα αποτελέσματα της εξωτερικής αξιολόγησης. Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα με βάση την κατάταξη τους θα λαμβάνουν και το ανάλογο bonus που θα ορίζει την προηγούμενη χρονιά το Υπουργείο και το οποίο θα διατίθεται για περαιτέρω ανάπτυξη του ιδρύματος, έρευνα, υλικοτεχνική υποδομή κ.τ.λ.
© Ορθολογικότερη κατανομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων για την έρευνα μέσω διαφανών και απλουστευμένων διαδικασιών. Είναι γεγονός πως κονδύλια εκατομμυρίων παραμένουν αναξιοποίητα εξαιτίας της γραφειοκρατίας ή άλλων κολλημάτων με αποτέλεσμα την απώλεια μεγάλων χρηματικών ποσών.
Πηγές συμπληρωματικής χρηματοδότησης
© Απευθείας χορηγίες στα Ακαδημαϊκά Ιδρύματα από Φορείς, ΝΠΙΔ, οργανισμούς, ιδιώτες, ιδρύματα μετη μορφή κληροδοτημάτων.
© Χρηματοδότηση μεταπτυχιακών προγραμμάτων από ιδιώτες / εταιρίες / οργανισμούς και φορείς
© Θεσμοθέτηση δυνατότητας χορηγίας εδρών με βάση προδιαγραφές που θα θέτει το ίδρυμα.
© Προσέλκυση ξένων φοιτητών στα ελληνικά εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Στη δύσκολη δημοσιονομική συγκυρία που η χώρα μας βιώνει, θα μπορούσαν ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα που δεν ε’χουν στεγαστικά προβλήματα να δεχθούν επιπλέον του αριθμού των Ελλήνων εισακτέων, αλλοδαπούς οι οποίοι θα καταβάλουν δίδακτρα. Με τον τρόπο αυτό τα Ιδρύματα θα εξασφαλίσουν έσοδα για περαιτέρω ανάπτυξη των υποδομών τους.
Θ Αξιοποίηση της περιουσίας των πανεπιστημίων για άντληση εσόδων και παράλληλα διοργάνωση διεθνών επιστημονικών γεγονότων. Αρκετά Πανεπιστημιακά Ιδρύματα έχουν μεγάλη ακίνητη περιουσία, η οποία μένει είτε ανεκμετάλλευτη είτε εγκαταλελειμμένη. Χρειάζεται να κινητοποιηθεί άμεσα η Πολιτεία καιτα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα για την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας τους.
Θ Προγράμματα επιμόρφωσης στελεχών επιχειρήσεων. Σε εποχές που η επαγγελματική επιμόρφωση είναι προαπαιτούμενο και η δια βίου μάθηση επιτακτική ανάγκη, είναι μοναδική ευκαιρία τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα να προσφέρουν οργανωμένη και υψηλού επιπέδου επιμόρφωση. Με τον τρόπο αυτό θα καταφέρουν μέσω σεμιναρίων να προσελκύσουν οργανωμένες ομάδες εργαζομένων και στελεχών επιχειρήσεων που επιθυμούν να συμμετάσχουν ώστε να αυξηθούν οι οικονομικοί πόροι των Ιδρυμάτων.
Θ Δημιουργία τμήματος παροχής υπηρεσιών σε κάθε Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα, το οποίο θα μπορεί να συνάπτει συμβάσεις με ιδιώτες. Στα πλαίσια της ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας τους, προτείνεται να παραχωρηθεί η δυνατότητα σε κάθε Ίδρυμα απευθείας σύναψης έργου με ιδιώτες για υπηρεσίες έρευνας, μελέτης και διδασκαλίας που το ακαδημαϊκό ίδρυμα δύναται να παρέχει.
Η έρευνα ως μέσο προσέλκυσης της ιδιωτικής χρηματοδότησης
Στην έρευνα υπάρχουν δυο απολύτως διακριτά ζητήματα: η παραγωγή προϊόντων διανοητικής εργασίας και η οικονομική αξιοποίηση των προϊόντων της διανοητικής εργασίας. Το κάθε ένα από αυτά θέλει ξεχωριστή προσέγγιση ώστε και τα δύο μαζί να είναι προς όφελος των ΑΕΙ και της Κοινωνίας.
Θ Παραγωγή προϊόντων διανοητικής εργασίας. Είναι εμφανές ότι δεν υπάρχει επιχειρησιακή κουλτούρα στα ΑΕΙ, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει και διάθεση αξιοποίησης των αποτελεσμάτων. Σκοπός είναι όχι να δοθούν επιπλέον χρήματα από το κράτος αλλά να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες ώστε να ενθαρρυνθεί η παραγωγή περισσότερων έργων.
© Θέσπιση αυστηρότερου συστήματος προστασίας δικαιωμάτων των έργων διάνοιας. Είναι αναγκαία η εναρμόνιση μετα ευρωπαϊκά δεδομένα προστασίας δικαιωμάτων των έργων διάνοιας με στόχο την επιβράβευση του ίδιου του δημιουργού και του Ιδρύματος αλλά και την αποτροπή οποιασδήποτε μορφής κλοπή ξένης ακαδημαϊκής πνευματικής ιδιοκτησίας.
© Κατάργηση του ΦΠΑ από τα δημιουργήματα ακαδημαϊκής πνευματικής ιδιοκτησίας.
Σε μέρες που η νεανική και ακαδημαϊκή επιχειρηματικότητα είναι σε χαμηλά επίπεδα, οφείλει το κράτος να δώσει κίνητρα σε νέους επιστήμονες να εκμεταλλευτούν τις ιδέες τους. Η κατάργηση του ΦΠΑ για νέα δημιουργήματα πνευματικής ιδιοκτησίας θα συμβάλει σημαντικά στην ανταγωνιστικότητα και την επιτυχία καινοτόμων ιδεών.
Θ Ενθάρρυνση της δημιουργίας επιχειρήσεων τύπου Τεχνοβλαστών (spin off) μεταξύ ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και Επιχειρήσεων, με σκοπό την παραγωγή αξιοποιήσιμων αποτελεσμάτων. Οι Τεχνοβλαοτοί μπορούν να μεταφέρουν την ερευνητική εμπειρία στην παραγωγή, δίνοντας έτσι την ευκαιρία για την εμπορική εκμετάλλευση του ρόλου των ακαδημαϊκών Ιδρυμάτων με σκοπό την αύξηση των εσόδων για βελτίωση των υποδομώντους.
® Κοινά έργα έρευνας ή η κατ’ ανάθεση έρευνα. Τα ελληνικά εκπαιδευτικά Ιδρύματα οφείλουν να έχουν επί ίσοις όροις την ευκαιρία να λαμβάνουν μέρος σε διαδικασίες υποβολής μελετών για συγκεκριμένα έργα ή να δύνανται να εκτελέσουν έρευνες κατά παραγγελία, παράλληλα με το ακαδημαϊκό τους έργο, εξασφαλίζοντας ωστόσο ότι αυτό σε καμία περίπτωση δενπρέπει να επηρεάζει στο ελάχιστο το διδακτικό τους έργο.
© Άμεση σύνδεση της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας του Υπουργείου Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων με το Υπουργείο Ανάπτυξης. Είναι επιτακτική ανάγκη η συνεργασία εκπαιδευτικών φορέων και παραγόντων της αγοράς και της βιομηχανίας προκειμένου να στηρίζεται η καινοτομία των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και να προσφέρεται οποιασδήποτε προέλευσης χρηματοδότηση για την ένταξη της στην παραγωγική διαδικασία
© Συμμετοχή προπτυχιακών και μεταπτυχιακών φοιτητών στα προγράμματα έρευνας από το ίδιο το ΑΕΙ. Ο τομέας της έρευνας είναι ο κατ’ εξοχήν ελκυστικός για τους νέους επιστήμονες σε κάθε βαθμίδα. Θεωρούμε λοιπόν πως η δυνατότητα συμμετοχής φοιτητών με υψηλές ακαδημαϊκές επιδόσεις πρέπει να προσφέρεται προαιρετικά σε προπτυχιακό επίπεδο. Στο επίπεδο των μεταπτυχιακών ωστόσο κρίνουμε επιτακτική ανάγκη την άμεση εφαρμογή της θεωρητικής γνώσης στην πράξη.
Για την διαφανέστερη οικονομική διαχείριση όλων των ανωτέρω κονδυλίων, χορηγιών και εσόδων προτείνεται ο ανά τακτά χρονικά διαστήματα έλεγχος μέσω ορκωτών λογιστών.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: