Σημειώσεις στο μάθημα του κ.Χιωτάκη


Κοινωνική και καθημερινή θεωρητική  σκέψη

1)Η κοινωνική θεωρία , φιλοδοξεί να είναι πιο συστηματική. ( οι γενικές ιδέες συστηματοποιούνται  καθώς υπόκεινται στους κανόνες  της λογικής).

2) Στην πορεία  της συστηματοποίησης εμφανίζονται  τα δευτερογενή προβλήματα , που  μόνο έμμεσα συνδέονται με  την εξήγηση της ίδιας της  εμπειρίας μας.

3) Υπάρχουν πράγματα  στον κόσμο για τα οποία  δεν έχουμε άμεση εμπειρία. Κάθε  κοινωνική θεωρία διατυπώνει  κάποιες προτάσεις που αντικρούουν  τα άμεσα βιώματα και τις  αυτονόητες πεποιθήσεις μας.

Θεωρητικές  Παγίδες

Α. Η παγίδα της  εμπειρικής κοινωνιολογίας : Οι γνωστικές  προσδοκίες της κοινωνιολογίας στην εμπειρική έρευνα.

1) Η παγίδα του  σταυρόλεξου : σκελετός και ένα  σύνολο ορολογιών (γενικό πλαίσιο  και ενδείξεις για το πώς  λειτουργεί ο κόσμος). Ανάγεται  η πολυπλοκότητα του πραγματικού  κόσμου σε ένα δεδομένο σύνολο  θεωρητικών αντιλήψεων.

2) Η παγίδα της  πνευματικής άσκησης : Τα δευτερογενή  προβλήματα που αναφύονται από  τη συστηματοποίηση των ιδεών  μας για τον κόσμο , δε συνδέονται  άμεσα με την εξήγηση του  αρχικού φαινομένου. Η προσπάθεια  επίλυσης τους ισοδυναμεί με  πνευματική άσκηση , στο βαθμό  που δεν ταυτίζεται με το  θεωρητικό εγχείρημα στο σύνολο  του. 

3) Η παγίδα της  λογικής : Οι ακραίες απόπειρες  για την επίτευξη εσωτερικής  λογικής συνέπειας στη θεωρία  μπορούν να αγγίξουν το παράλογο.

4) Η παγίδα της  περιγραφής : Μεγάλο μέρος της  σύγχρονης θεωρίας περιγράφει  αντί να εξηγεί.

ΟΙ  ΔΙΑΣΤΆΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΉΣ ΘΕΩΡΙΑΣ

Η γνωστική διάσταση : Η θεωρία σαν εργαλείο με το οποίο  αποκτούμε γνώσεις για τον  κοινωνικό κόσμο.

Η θυμική διάσταση : Η θεωρία ενσωματώνει την εμπειρία και τα συναισθήματα του θεωρητικού. Οι θεωρητικές συζητήσεις δε συνδέονται μόνο με έλλογα επιχειρήματα αλλά και  με την επιθυμία να αποδείξουμε ότι  έχουμε δίκιο. Οι επιθυμίες μπορεί να βαρύνουν περισσότερο από τις  ενδείξεις της εξωτερικής πραγματικότητας.

Η ανακλαστική διάσταση : Η κοινωνική θεωρία πρέπει να αποτελέι τμήμα του κόσμου και όχι μόνο τρόπο κατανόησης του κόσμου.

Η κανονιστική διάσταση :  κάθε θεωρία οφείλει να περιέχει κάποιες ενδείξεις για το πώς  οφείλει να είναι ο κοινωνικός κόσμος (δεοντολογία).

Η ευελιξία της θεωρίας : Η δυνατότητα χρησιμοποίησης της  με διαφορετικούς τρόπους και  σε διαφορετικά πλαίσια αναφοράς.

Τα  δύο ζητήματα της  φιλοσοφίας της κοινωνικής επιστήμης 

  1. Η οντολογία του κόσμου
  2. Η φύση της εξήγησης

Προσεγγίσεις  στην κοινωνική θεωρία

  1. Ολιστικές θεωρίες  : Η κοινωνία ως σύνολο και όχι ως άθροισμα των ατόμων που την απαρτίζουν. Οι πράξεις των ατόμων καθορίζονται από την κοινωνία.
  2. Ατομοκεντρικές θεωρίες : Αφετηρία το άτομο. Η  κοινωνία ως προϊόν των επιμέρους ατομικών πράξεων
  3. Άλλες θεωρίες : ταυτόχρονες διαδικασίες . Τα άτομα φτιάχνουν τις κοινωνίες και οι κοινωνίες φτιάχνουν τα άτομα.
  4. Μπασκάρ : Οι κοινωνίες και τα άτομα αποτελούν οντότητες διαφορετικού τύπου με διαφορετικές ιδιότητες.

 

ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

Εμίλ Ντιρκέζ  : Μία κοινωνία υπάρχει από μόνη της , είναι  sui generis.

  1. Ο σχεσιακός χαρακτήρας των κοινωνιών : σχέσεις διαρκείας ανάμεσα στα υποκείμενα και ανάμεσα στα υποκοκείμενα και στα υλικά αντικείμενα που αποτελούν το κοινωνικό περιβάλλον.
  2. Οντολογικό βάθος : περιέχουν επίπεδα ύπαρξης πέρα από το επιφανειακό και το άμεσα ορατό.
  3. Συνάρτηση αιτίου – αιτιατού : Οι κοινωνικές σχέσεις καθορίζονται από κάποια βαθύτερη θεμελιακή δομή , που διέπεται από συγκεκριμένους νόμους.

Ο ρόλος των υποκειμένων ( στον Μπασκάρ)

Η κοινωνία δε δημιουργείται  από την ανθρώπινη δράση , αλλά διατηρείται ή μεταβάλλεται εξαιτίας της. (η ανθρώπινη δράση ως παράγοντας μετασχηματισμού)

Αιτία

  1. Στην περίπτωση των κοινωνιών η έννοια της αιτίας έχει δομικό περιεχόμενο
  2. Στην περίπτωση των υποκειμένων έχει τελεολογικό περιεχόμενο. Το αποτέλεσμα συνιστά την αιτία (ενυπάρχει στις επιθυμίες μας)

Ο κοινωνικός κόσμος περιέχει :

  1. Τις επιφανειακές δομές των κοινωνικών σχέσεων που περιλαμβάνουν τους θεσμούς.
  2. Το οντολογικό υπόβαθρο : Το υποσυνείδητο επίπεδο των υποκειμένων.
  3. Το επίπεδο των γενικών νοημάτων

ΔΟΜΟΛΕΙΤΟΥΡΓΙΣΜΟΣ

                              (Τάλκοτ Πάρσονς)

  1. Επιχειρεί να συνενώσει τις ολιστικές και ατομοκεντρικές αντιλήψεις περί κοινωνικής δράσης.
  2. Αρχικά , προσεγγίζει την κοινωνική πραγματικότητα με βάση τους κανόνες που ακολουθούν και τις αξίες που υιοθετούν τα κοινωνικά υποκείμενα.
  3. Ως πιο σημαντικές κοινωνικές διαδικασίες θεωρεί τη διάδοση του νοήματος , των συμβόλων και της πληροφορίας.
  4. Η έννοια του συστήματος αποτελέι την κρίσιμη οργανωτική αρχή. Η κοινωνική ζωή είναι ζωντανό σύστημα ενός ιδιαίτερου τύπου. Ενας βιολογικός οργανισμός.

Δομικό μέρος : το κοινωνικό σύστημα δράσης έχει ανάγκες.

Λειτουργικό μέρος : το κοινωνικό σύστημα δράσης έχει μία σειρά από διεργασίες που  λειτουργούν για την ικανοποίηση  αυτών των αναγκών.

  1. Η μονάδα δράσης αποτελείται από το υποκέιμενο , τα μέσα , τους σκοπούς και το περιβάλλον το οποίο περιλαμβάνει με τη σειρά του τις αντικειμενικές και υλικές συνθήκες , τους κανόνες και τις αξίες που επικρατούν σε μία κοινωνία.
  2. Ένα σύστημα δράσης αποτελείται από σχέσεις ανάμεσα σε αντικείμενα
  3. Στη βάση των προσδοκιών της αντίδρασης αναπτύσσεται το σύστημα ρόλων κοινωνικής θέσης , που παγιώνονται μέσα στο χρόνο. Η διαδικασία αυτή καλείται θεσμοποίηση.
  4. Κάθε σύστημα πρέπει να ικανοποιέι τέσσερις ανάγκες προκειμένου να επιβιώσει. Σε κάθε περίπτωση αναπτύσσεται ένα ειδικευμένο υποσύστημα που ικανοποιέι την κάθε ξεχωριστή απαίτηση. Τα τέσσερα λειτουργικά προαπαιτούμενα είναι :

Α) κάθε σύστημα  πρέπει να προσαρμόζεται στο περιβάλλον του

Β) να διαθέτει μέσα αξιοποίησης των πόρων του  για την επίτευξη των στόχων τους.

Γ) να διατηρεί την  εσωτερική συνοχή του (ολοκλήρωση)

Δ) να διατηρείται  σε κατάσταση ισορροπίας

  1. Μεταβλητές προτύπων
    • Συνενώνουν τις ατομικές επιλογές και τη θεωρία των συστημάτων
    • Βασική αρχή : Η επιλογή

Α) μερικότητα ≠ οικουμενικότητα

Β) συγκινησιακότητα ≠ συγκινισιακή ουδετερότητα

Γ) ποιότητα ≠ επίδοση  

Δ) διάχυση ≠ ιδιαιτερότητα

  1. Η κυβερνητική ιεραρχία
    • Τα διάφορα συστήματα συνδέονται μέσω της ανταλλαγής συμβολικών πληροφοριών διατηρώντας έτσι την ισορροπία τους τα υπόλοιπα αλλά και την αυτοτέλεια τους.
    • Κάθε σύστημα ελέγχεται από εκείνο το υποσύστημα του και βρίσκεται στο υψηλότερο επίπεδο πληροφορίας και στο χαμηλότερο επίπεδο ενέργειας (μηχανισμός ανάδρασης)
  1. Εξελικτική θεωρία της αλλαγής : Το κύτταρο του βιολογικού οργανισμού δεν είναι το άτομο αλλά οι ενέργειες του σε σχέση με άλλους ανθρώπους (διαντιδράσεις). Οι απλές κοινωνίες μπορούν να ιδωθούν ως το απλό κύτταρο που αρχικά διαιρείται στα τέσσερα υποσυστήματα του γενικού συστήματος δράσης.

ΣΤΑΔΙΑ : Α) το νέο  υποσύστημα διαφοροποιείται

Β) υφίσταται μια  διαδικασία προσαρμογής και επανολοκλήρωσης

Γ) εγκαθιδρύεται  ένα πίο γενικό σύστημα αξιών  που αγκαλιάζει το νέο υποσύστημα.

Τα  προβλήματα του δομολειτουργισμού

  1. Δεν καθιστά κατανοητή την κοινωνική αλλαγή
  2. Η κοινωνική στρωμάτωση και οι εισοδηματικές ανισότητες αντιμετωπίζονται ως λειτουργικοί παράγοντες που συντείνουν στη διατήρηση του συστήματος
  3. Δεν χαρακτηρίζεται από ιστορικότητα
  4. Η αδυναμία διερεύνησης των διαφορών ανάμεσα στα βιολογικά και τα κοινωνικά συστήματα ( εξομοίωση μιας θεωρίας περί προσώπων με μια θεωρία περί κοινωνιών
  5. Η αντίληψη ότι το κοινωνικό σύστημα διέπεται από ανάγκες, δεν εξηγεί και το πώς ικανοποιούνται αυτές οι ανάγκες
  6. Η εξήγηση ενός φαινομένου μέσω αναφοράς σε λειτουργία που αυτό επιτελεί , καταργεί την ίδια την έννοια της αιτιότητας (κριτική στο λειτουργισμό) , η αιτία έπεται του αποτελέσματος.
  7. Στο επίκεντρο της θεωρίας βρίσκονται οι αξίες και οι κανόνες γύρω από τους οποίους οργανώνεται το κοινωνικό σύστημα. Ο Πάρσονς δεν αναφέρεται στο υλικό υπόστρωμα (Λόκγουντ) σύμφωνα με το οποίο και εξαιτίας της άνισης κατανομής των αγαθών οργανώνεται η κοινωνική ζωή.
  8. Αδυναμία διάκρισης ανάμεσα στην κοινωνική και τη συστηματική ολοκλήρωση ανάμεσα στο υποκείμενο κ το αντικείμενο στο άτομο και την κοινωνία.
  9. Θεωρία περιγραφική και όχι επεξηγηματική
  10. Κριτική από την πλευρά των θεωριών δράσης : η θεωρία του Πάρσονς μεταβάλλεται από ατομοκεντρική σε δομική.
  11. Οι προσδοκίες της Μεγάλης Θεωρίας να προσφέρει ένα καθολικό σε εμβέλεια θεωρητικό σύστημα

 

ΝΕΟΛΕΙΤΟΥΡΓΙΣΜΟΣ

Τζέφρι Αλεξάντερ : Ο γνωστότερος εκπρόσωπος του  νεολειτουργισμού , αντιμετώπισε τις  επικρίσεις εναντίον του Πάρσονς , με την ανεπιφύλακτη αποδοχή τους.

  1. Απορρίπτει την αναζήτηση στην κυβερνητική ιεραρχία ( το κοινωνικό γίγνεσθαι πρέπει να εξεταστεί ως ανοιχτή διαδικασία που υπόκειται σε πλειάδα διαφορετικών προσδιορισμών)
  2. Χρησιμοποιεί την έννοια της ισορροπίας ως απλό σημείο αναφοράς και όχι ως υπαρκτή κατάσταση (η ισορροπία είναι πάντα μεταβαλλόμενη)
  3. Οι διακρίσεις ανάμεσα στην κουλτούρα , την κοινωνία και τη προσωπικότητα και η ιδέα της διαφοροποίησης ως τρόπου κοινωνικής αλλαγής παραμένουν σημαντικές, αλλά δεν αρκούν για να εξηγήσουν τον κόσμο.
  4. Η κοινωνική θεωρία ορίζεται από τρία ζεύγη αντιθέτων

Α) θεωρία και γεγονός

Β) ατομική θέληση και συλλογική κυριαρχία

Γ) κανονιστική  και εργαλειακή δράση

ΘΕΩΡΙΑ  ΣΥΚΡΟΥΣΕΩΝ

(παράγωγο  της πολυδιάσπασης  του δομολειτουργισμού)

    • Δεν αναγνωρίζει ότι ο δομολειτουργισμός παρέχει τα θεωρητικά εργαλεία για την προσέγγιση της κοινωνικής σύγκρουσης και της κοινωνικής αλλαγής.

 

Πέρσι Κοέν

    • Ο δομολειτουργισμός και η θεωρία συγκρούσεων αποτελούν συμμετρικές προσεγγίσεις , στο βαθμό που περιέχουν διαμετρικά αντίθετες αλλά σύστοιχες , θεωρητικές προτάσεις για την ανάλυση του κοινωνικού κόσμου
    • Οι κρίσιμοι όροι για την θεωρία συγκρούσεων είναι : το συμφέρον και η εξουσία
    • Η θεωρία συγκρούσεων , είναι προϊόν της πολυδιάσπασης του δομολειτουργισμού.

 

Ντάρεντορφ 

    • Η βιολογική αναλογία αντικαθίστανται από την έννοια ενός κατ΄ανάγκη συντονιζόμενου συστήματος (σύστημα κυριας κυριαρχίας ή σύστημα εξουσίας, που δημιουργεί τους όρους για την παρουσία της σύγκρουσης).
    • Η κυριαρχία και η εξουσία κατανέμονται με άνισο τρόπο και για αυτό αποτελούν και διχαστικούς παράγοντες κοινωνικής ολοκλήρωσης (αντικειμενικά συμφέροντα). Για αυτό το λόγο ο κοινωνικός κόσμος περιέχει δυνητικές ομάδες σύγκρουσης.

Αλεξάντερ

    • (κριτική στον Ντάρεντορφ) : Αποδίδει έμφαση στο στοιχείο της σύγκρουσης και ταυτόχρονα κάνει λόγο για συνεχείς διαφοροποιήσεις , που καθιστούν το ενδεχοόμενο της σύγκρουσης όλο και λιγότερο πιθανό

 

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟΣ ΑΤΟΜΙΣΜΟΣ

    • Αρνείται την ύπαρξη της κοινωνίας ή των κοινωνικών συστημάτων ως αυτοτελών οντοτήτων , πέραν των ατόμων που τα απαρτίζουν.

 

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗΣ  ΕΠΙΛΟΓΗΣ

 Α. Η Θεωρία  της ανταλλαγής :

Η ανθρώπινη  συμπεριφορά βασίζεται σε σχέσεις  ανταλλαγής που σκοπό έχουν τη μεγιστοποίηση του οφέλους.

Η θεωρία της  ανταλλαγής , αποδίδει μεγαλύτερη σημασία  στην ιδέα της κοινωνίας , απ΄ότι η  θεωρία της ορθολογικής επιλογής.

Β. Η θεωρία της  ορθολογικής επιλογής

1) σταθερή αφετηρία  αποτελεί η υπόθεση ότι η  έννοια της κοινωνίας είναι  κενή περιεχομένου

2) προσπαθεί  να κατασκευάσει πρότυπα συμπεριφοράς  των ανθρώπων , όταν αυτοί δρούν  ορθολογικά σε μία συγκεκριμένη  κατάσταση.

3) αποδίδονται  στο υποκέιμενο προθέσεις και  σκοπιμότητες. Οι επιθυμίες του  ατόμου συνιστούν τα κίνητρα  της δράσης του και εν τέλει  και τις αιτίες (ωφελιμιστική  θεωρία).

4) Αποτελεί κανονιστική  θεωρία , αφού αναζητά τους πλέον  αποτελεσματικούς τρόπους για  την επίτευξη δεδομένων στόχων  σε δεδομένες καταστάσεις

Ο ΜΑΡΞΙΣΜΟΣ ΤΗΣ  ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

    • Η έννοια της σπανιότητας = Αν δεν είχαμε περιορισμένους πόρους , δε θα υπήρχε λόγος να επιλέξουμε το πώς θα τους χρησιμοποιήσουμε.
    • Η έννοια της επιλογής = η ορθολογικότητα επιδρά έμμεσα στην επιλογή των κοινωνικών σχέσεων που προάγουν τις τεχνικές της παραγωγής (άνιση πρόσβαση στους οικ. πόρους , εκμετάλλευση , καταπίεση )
    • Η κοινωνική τάξη πρέπει να ιδωθεί ως μία μορφή συνασπισμού ατόμων και όχι ως αυτοτελής οντότητα , που βρίσκεται πέρα και πάνω από τα άτομα.

 

ΤΟ  ΕΥΡΟΣ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ  ΤΗΣ ΟΡΘΟΛΟΓΙΗΣ ΕΠΙΛΟΓΗΣ

    1. Δεν είναι γενική θεωρία , αλλά μερική , αφού αφορά πράξεις που συντελούνται μέσα σε δεδομένα πλαίσια και σύμφωνα με δεδομένες προτιμήσεις.
    2. Δε θίγει το ενδεχόμενο της μη ορθολογικής δράσης (χωρίς να υπονοεί ότι το ενδεχόμενο αυτό δεν υπάρχει).

Α) υπόθεση εργασίας : αρκετοί άνθρωποι δρούν ορθολογικά σε αρκετές περιπτώσεις.

Β) οφείλουμε να δίνουμε  προτεραιότητα στις ορθολογικές  εξηγήσεις 

    1. Τα κίνητρα των ανθρώπινων συμπεριφορών δεν είναι πάντοτε ορθολογικά άσχετα με το αν οδηγούν σε ένα «ορθολογικό αποτέλεσμα». Ο εντοπισμός των κινήτρων καθίσταται δύσκολο στο βαθμό που πρέπει να εντοπιστεί μέσα από τις σχέσεις αλληλεξάρτησης των ατόμων.
    2. Εμπεριέχει μία μορφή δομικού ντετερμισμού : Τα υποκείμενα είναι παράγωγα των συνθηκών του βίου τους.

Α) αναζητούν την  πλέον ορθολογική πορεία δράσης μέσα σε μία δεδομένη κατάσταση

Β) έχουν εσωτερικεύσει  τους κατάλληλους κανόνες και  δρούν σύμφωνα με αυτούς.

Αναλογία με τη θεωρία του Τ. Πάρσονς

Γ) πέρα από τα άτομα  ως μονάδες υπάρχουν και τα συλλογικά  υποκείμενα των οποίων οι σκοποί δεν  μπορούν να αναχθούν στους σκοπούς  των ατόμων που τα απαρτίζουν.

    1. Οι τεχνικές λογισμού ( θεωρίες χαρτοφυλακίου) που παρεμβάλλονται ανάμεσα στις προθέσεις του υποκειμένου και τη δράση , εμπεριέχει την ορθολογικότητα κατά περίπτωση , δεν παύουν όμως να στηρίζονται σε απλοϊκές υποθέσεις σχετικά με τις επιθυμίες του υποκειμένου.

 

ΣΥΜΒΟΛΙΚΉ ΔΙΑΝΤΙΔΡΑΣΗ

  1. Η συμβολική διαντίδραση είναι ισχυρή ως προς το σκέλος της εμπειρικής έρευνας , αλλά αδύνατη ως προς το σκέλος της θεωρίας.
  2. Εμμένει αποκλειστικά και μόνο στην ανάλυση της κοινωνικής δράσης και στη μελέτη της μονάδας δράσης.
  3. (Σχολή Σικάγου) Αφετηρία αποτελεί η αναλογία της κοινωνικής ζωής με τη συνομιλία. Ο κόσμος αποτελείται από συνομιλίες , εξωτερικές και εσωτερικές.
  4. Οι υποθέσεις της συμβολικής διαντίδρασης :

Α) οι πράξεις των  υποκειμένων απέναντι στην πραγματικότητα που τα περιβάλλει , εξαρτώνται από  τα νοήματα με τα οποία την επενδύουν.

Β) τα νοήματα αποτελούν  προϊόντα της κοινωνικής διαντίδρασης

Γ) η διαχείριση των  νοημάτων συντελείται μέσω μίας ερμηνευτικής διαδικασίας στην οποία προσφεύγει το υποκείμενο ανάλογα με τα ερεθίσματα που δέχεται.

  1. Η γλώσσα αποτελεί το  «σημαίνον σύμβολο».

Α) εργαλείο αλληλοταύτισης των υποκειμένων ( κοινά αποδεκτό νόημα)

Β) εργαλείο αποστασιοποίησης από την εξωτερική πραγματικότητα

Γ) εργαλείο διερεύνησης  του εαυτού μας

  1. Περιέχεται η έννοια της κοινωνικοποίησης ( η εσωτερική συνομιλία αγωγός μέσω του οποίου διέρχονται οι μορφές διαντίδρασης)
  2. Δραματουργική προσέγγιση : οι κοινωνικοί ρόλοι(=δομική πτυχή της θεωρίας) μοιάζουν με σενάρια που καλούμαστε να παίξουμε (διαχείριση των εντυπώσεων). Ο εαυτός μας δεν έχει άλλη υπόσταση πέρα απ’ όσα οι άλλοι προσδοκούν από εμάς σε συγκεκριμένες περιστάσεις.
  3. Η θεωρητική παράδοση της ορθολογικής διαντίδρασης αναζητά την «περιστασιακή ορθολογικότητα». Τις συγκεκριμένες επιλογές της κάθε συγκεκριμένης περίστασης ξεχωριστά.

ΤΑ  ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΛΙΚΗΣ ΔΙΑΝΤΙΔΡΑΣΗΣ (ΚΡΙΤΙΚΗ)

    1. Αγνοεί τα ευρύτερα χαρακτηριστικά της κοινωνικής δομής
    2. Λανθάνων δομικός ντετερμινισμός = η διαντίδραση ως διαδικασία διαπραγμάτευσης μεταξύ εταίρων που συνδέονται άνισα με κάποια σχέση εξουσίας
    3. Υποτιμά την πολυπλοκήτητα της διαδικασίας παραγωγής νοημάτων
    4. Περιγραφική θεωρία : η κοινωνική δομή εκλαμβάνεται ως μη προβληματική.
    5. Αποσπασματική αντίληψη περί υποκειμένου : ως αποτέλεσμα της δραματουργικής αναλογίας. Το εσωτερικό του , μπορεί να αναδιατάσσεται κατά βούληση , χωρίς κανέναν περιορισμό.
    6. Προσανατολισμός στην πολυπλοκότητα της καθημερινότητας σε βάρος άλλων πτυχών της ανθρώπινης δράσης.

 

ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ  ΕΘΝΟΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

(εναλλακτικά  ρεύματα θεωρητικών προσεγγίσεων  της διαντίδρασης)

    • Ασχολούνται με την καθημερινότητα
    • Ο κοινωνικός κοσμος ως άμεσο δημιούργημα της υποκειμενικής δράσης

 

ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΛΟΓΙΑ : ΤΟ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ

    1. Ασχολείται αποκλειστικά με τις δομές και τις διεργασίες της ανθρώπινης συνείδησης
    2. Ο εξωτερικός κόσμος έχει νόημα μόνο μέσω της συνείδησης που διαμορφώνουμε για αυτούν
    3. Παρενθετικότητα : η παράκαμψη όσων υποθέτουμε ότι γνωρίζουμε για τον κόσμο και η ανίχνευση της διαδικασίας της γνώσης.

 

ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΛΟΓΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ

      1. Επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στα νοήματα (κανόνες , αξίες κτλπ. ως ατομοκεντρική θεωρία της δράσης.
      2. Σούτς : Η απόκτηση της γνώσης διενεργείται με τη διαδικασία της «τυποποίησης» δια της οποίας διαμορφώνουμε κατηγορίες εμπειριών με κριτήριο τη μεταξύ τους ομοιότητα (νοηματικά πλαίσια)
      3. Ο κοινωνικός κόσμος είναι κάτι το οποίο δημιουργούμε από κοινού. Βάση του κοινωνικού μας κόσμου είναι η γνώση που απορρέει από την κοινή λογική.
      4. Σούτς : προτείνει τη σαφή διάκριση ανάμεσα στα αιτιολογικά και στα τελικά κίνητρα.

ΕΘΝΟΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Η φιλοσοφία  της γλώσσας : η γλώσσα παρέχει  το κλειδί για τον κόσμο.

Γουίντς : αναλογία κοινωνίας και γλώσσας. Και οι δύο ακολουθούν συγκεκριμένους κανόνες. Η ανακάλυψη του τρόπου ζωής μίας κοινωνίας συνίσταται στην ανάδειξη εκείνων των κανόνων που διέπουν  τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και τελικά δημιουργούμε τον κόσμο  μας.

Κεντρική σύλληψη : χρησιμοποιούμε τη γλώσσα για να προσδώσουμε  σταθερότητα στις διάφορες καταστάσεις  της κοινωνικής ζωής. 

ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ  ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ ΤΗΣ  ΕΘΝΟΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ

      1. Η εγγενής ευρετηριακότητα του νοήματος : το νόημα κάθε λέξης παραπέμπει στο πλαίσιο στο οποίο χρησιμοποιέιται.
      2. Η αναστοχαστικότητα του λόγου : Όταν περιγράφουμε μια κατάσταση , ταυτόχρονα τη δημιουργούμε , αφού της προσδίδουμε συγκεκριμένο νόημα και λογική ( τελικό προϊόν φιλοδοξεί να είναι η αίσθηση της τάξης και της ισορροπίας.)

 

ΚΑΙ οι δύο  παραπάνω θεωριτικοί στοχασμοί πηγάζουν από τις «γενικές προσδοκίες»

      1. Θεωρία της  κοινωνικής νόησης : Ασχολείται με τους τρόπους δια των οποίων τα κοινωνικά  υποκείμενα καταλήγουν να συμφωνούν  πάνω στο τι συγκροτεί τον κοινωνικό  κόσμο.

Σικουρέλ :  η αντίληψη μας για τον κόσμο  συντελείται μέσω των πέντε αισθήσεων  μας. Αυτό που διαμεσολαβεί στη μετάβαση από τις γλωσσικές εμπειρίες  μας στην περιγραφή τους , είναι  μία διαδικασία μετάφρασης.

ΘΕΩΡΙΑ  ΔΟΜΟΠΟΙΗΣΗΣ

Γκίντενς  – Η κοινωνία παράγεται και αναπαράγεται μέσω της δράσης των κοινωνικών υποκειμένων.

    • Η δυαδικότητα της δομής : η δομή δεν επιβάλλει μόνο περιορισμούς , αλλά παρέχει και δυνατότητες (αναλογία με τη γλώσσα, η γλώσσα και περιορίζει και διευκολύνει αυτό πού θέλουμε να πούμε).
    • Οι δομές περιβάλλονται από τη δράση , υπάρχουν μόνο μέσα στη δράση , η οποία τις παράγει και τις αναπαράγει , η εσωτερική τάξη κοινωνίας συνδέεται με την καθημερινότητα.

Δομή : κανόνες  και πόροι

    • Τριμερής εννοιολόγηση του κοινωνικού υποκειμένου : αυτό , εγώ , υπερεγώ
    • Οντολογική βεβαιότητα του υποκειμένου : η αίσθηση που το κοινωνικό υποκέιμενο αναπτύσσει σε σχέση με τον κόσμο και τους ανθρώπους που τον απαρτίζουν (διαδικασία κοινωνικοποίησης)
    • ΘΕΩΡΙΑ ΔΟΜΟΠΟΙΗΣΗΣ Σ : το βασικό πεδίο μελέτης των κοινωνικών επιστημών δεν είναι ούτε η εμπειρία του ατομικού υποκειμένου , ούτε η ύπαρξη της κοινωνικής ολότητας, αλλά οι κοινωνικές πρακτικές που διατάσσονται σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο / στρατηγική και θεσμική ανάλυση.

 

ΘΕΣΜΟΙ

    • Δεν έχουν τη σημασία του μηχανισμού. Αποτελούν μια κοινωνική πρακτική η οποία έχει στέρεα ερείσματα στην ιστορία και συναντάται σε όλες τις κοινωνίες. Είναι συστήματα συμβόλων δια των οποίων προσλαμβάνουμε τον κόσμο. ( Ο Γκίντενς αγνοεί το ενδεχόμενο , τα συμβολικά συστήματα να χρησιμοποιηθούν προς το συμφέρον της εκάστοτε εξουσίας).
    • ΙΔΙΟΤΗΤΑ ΤΗς ΔΡΑΣΗΣ : διαλεκτική του ελέγχου, η εξουσία είναι σύμφυτη με όλες τις ανθρώπινες σχέσεις

ΔΟΜΕΣ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑΣ : α) κυριαρχία επί των υποκειμένων -> πολιτικοί θεσμοί

Β) κυριαρχία επί  των πόρων -> οικονομικοί θεσμοί

Η δράση είναι  από τη φύση της κανονιστική και  για αυτό προϋποθέτει την ύπαρξη νομικών θεσμών και δομών νομιμοποίησης

ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

Α) Κοινωνική ολοκλήρωση : σχέσεις αμοιβαιότητας που δημιουργούνται μεταξύ των υποκειμένων κατά την  αντίδραση.

Β) συστηματική ολοκλήρωση : σχέσεις αμοιβαιότητας μεταξύ ομάδων και συλλογικοτήτων , που επιτυγχάνεται  με την επανάληψη στο χώρο και  το χρόνο.

Πως σηματοδοτείται η έναρξη και το τέλος της διαντίδρασης.  Χρονο- γεωγραφία : ο θεσμικός ρόλος  εντοπίζεται στη μονάδα του χώρο-χρόνου. Τα άτομα δεν ξέρουν πώς να υποδυθούν  ένα ρόλο , αλλά το πώς να ανταποκριθούν  σε μία συγκεκριμένη κατάσταση και  ποια είναι η κατάλληλη για  την περίσταση πρακτική.

    • Οι δυνατότητες των ατόμων ως αποτέλεσμα των θεσμών , αποτελούν τα αίτια της ανθρώπινης πράξης.
    • Κοινωνικά συστήματα : λίγο έως πολύ ανοιχτά. Υπερβαίνουν τα συμβατικά γεωγραφικά σύνορα.

 

Η επανεμφάνιση της  κοινωνίας

Α) δομική αρχή : βαθιά  θεμελίωμένη αρχή κοινωνικής οργάνωσης

Β) δομικό σύνολο : ακολουθία μετασχηματισμών

Συστήματα που  τελούν εκτός «ελέγχου» : Τρείς τύποι  κοινωνιών 

1) οι φυλετικές  κοινωνίες

2) ταξικά διαιρεμένες  κοινωνίες

3) ταξικές κοινωνίες
ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ –  εκθεμελίωση : η εκκένωση του χρόνου και του χώρου στη νεοτερικότητα. Αναπόφευκτη διαδικασία εξέλιξης.

    • Σημειολογικά σύμβολα (πχ. Χρήμα ) : επιτρέπουν τη σύναψη κοινωνικών σχέσεων , ανεξάρτητα από το χρόνο ή το χώρο.
    • Συστήματα αυθεντίας : η εξάρτηση του σύγχρονου ανθρώπου από ειδήμονες
    • Εξεύρεση ορθολογικών επιχειρημάτων. Η παράδοση και η πίστη δεν αποτελούν επαρκείς όρους ερμην
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: